A. Bireysel Emeklilik Sistemi

1. Bireysel Emeklilik Sistemi Nedir?

Bireysel emeklilik sistemi; bireylerin gelir elde ettikleri dönemde düzenli olarak tasarrufta bulunmaları, yatırıma yönlendirilen tasarruflarıyla birikim oluşturmaları ve emeklilikte gelir elde etmeleri üzerine kurulmuş bir özel emeklilik sistemidir. Bu sistem ile, hem bireylerin emeklilik dönemindeki refah düzeyi yükselecek, hem de oluşan uzun vadeli emeklilik fonları ekonomiye ciddi bir kaynak yaratacaktır.

2. Bireysel Emeklilik Sistemindeki Tanımlar.

Şirket: Kanuna göre kurulmuş emeklilik şirketini,

Katılımcı: Emeklilik sözleşmesine göre ad ve hesabına şirket nezdinde bireysel emeklilik hesabı açılan fiil ehliyetine sahip gerçek kişiyi,

Grup kurucusu: Çalışanları veya üyeleri adına şirket ile birlikte grup emeklilik planı oluşturan, bu plana ilişkin şartları müzakere eden ve planın işletilmesine yardımcı olan işveren, dernek, vakıf, tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşu ve sair kuruluşu,

Sponsor kuruluş: İşveren sıfatıyla, bir işveren grup emeklilik sözleşmesine göre çalışanları ad ve hesabına katkı payı ödeyen grup kurucusunu,

Katkı payı: Emeklilik sözleşmesine göre şirkete ödenen tasarrufa yönelik tutarı,

Emeklilik planı: Emeklilik sözleşmesinin uygulama biçimini belirleyen teknik esasları,

Birikim: Bireysel emeklilik hesabına ödenen katkı payları ve bunların getirilerinden oluşan tutarı,

Fon: Emeklilik yatırım fonunu,

Risk getiri profili formu: İçeriği Kurulca belirlenen, katılımcının risk ve getiri tercihini belirlemeye yardımcı olan formu,

Giriş bilgi formu: Bireysel emeklilik sisteminin işleyişine ilişkin önemli hususlar hakkında katılımcıya veya sponsor kuruluşa bilgi vermek için hazırlanan ve içeriği Müsteşarlıkça belirlenen formu,

Teklif formu: Emeklilik planı, plan kapsamında sunulan fonlar, yapılan kesintiler, katkı payı tutarı ile emeklilik sözleşmesinin taraflarına ilişkin bilgileri içeren ve şirket hariç diğer taraflar ile bireysel emeklilik aracısı tarafından imzalanan formu,

Portföy yöneticisi : Kuruldan portföy yöneticiliği yetki belgesi almış ve Kurulca uygun görülen portföy yönetim şirketini,

Saklayıcı : Emeklilik yatırım fonu portföyündeki varlıkların saklandığı ve Kurulca uygun görülen saklama kuruluşunu,

Bireysel emeklilik hesabı : Emeklilik sözleşmesi çerçevesinde katılımcı ad ve hesabına ödenen katkılar ve bu katkılara ilişkin her türlü getirinin katılımcı bazında izlendiği hesabı,

Emeklilik Sözleşmesi: Emeklilik sözleşmesi katılımcının sisteme girmesine, sistemden ayrılmasına, emekli olmasına, katkıların ödenmesine, bu katkıların bireysel emeklilik hesaplarında izlenmesine, fonlarda yatırıma yönlendirilmesine ve katılımcı veya lehdarına yapılacak ödemelere ilişkin esaslar ile tarafların diğer hak ve yükümlülüklerini düzenleyen, esas olarak katılımcı ve şirketin taraf olarak yer aldığı bir sözleşmedir.

Bi­rey­sel emek­li­lik ara­cı­la­rı: Emek­li­lik şir­ket­le­ri­nin emek­li­lik söz­leş­me­le­ri­ne ara­cı­lık eden ve­ya bun­la­rı emek­li­lik şir­ke­ti adı­na ya­pan ki­şi­le­ri,

Portföy Yöneticisi: Sermaye Piyasası Kurulu'ndan portföy yöneticiliği yetki belgesi almış ve Kurulca uygun görülen portföy yönetim şirketidir.

Saklayıcı: Fon portföyündeki varlıkların saklandığı saklama kuruluşudur.

3. Bireysel Emeklilik Sistemi'ne Katılım Zorunlu mu?

Bireysel Emeklilik Sistemi, katılımı zorunlu olmayan bir özel emeklilik sistemidir; katılımcılar mevcut gelir düzeyleri ve emeklilik dönemine ait gelir beklentilerini göz önüne alarak katkı payı tutarı belirleyecek ve emeklilik sözleşmesi imzalayarak tamamen gönüllü olarak sisteme katılacaklardır.

4. Bireysel Emeklilik Sistemi'ne Herkes Katılabilir mi?

19 yaşından gün almış, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip herkes sisteme katılabilir.

5. Bireysel Emeklilik Sistemi'nde devlet güvencesi var mı?

Bireysel Emeklilik Sistemi faaliyetleri, bu konuda ruhsat almış olan özel emeklilik şirketleri tarafından yürütülmektedir. Ancak devlet, önemli bir düzenleme ve denetleme görevi üstlenmiştir. Emeklilik şirketi olarak faaliyet gösterecek tüm şirketler; T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, Emeklilik Gözetim Merkezi, aktüeryal denetim, bağımsız dış denetim ve şirket iç denetim unsurları tarafından denetim ve gözetim altında olacaklardır.
Bireysel emeklilik şirketlerinin kurmuş olduğu fonların ve bu fonların portföylerini yönetenlerin denetimi için, bir taraftan, Hazine Müsteşarlığı ve Sermaye Piyasası Kurulu görevlendirilirken; diğer taraftan, mali yönden yılda en az bir kez de, bağımsız denetleme kuruluşları tarafından denetlenmesi hükme bağlanmıştır.

6. Bireysel Emeklilik Sistemi şeffaf bir sistem mi?

Bireysel Emeklilik Sistemine katılan herkesin birikimleri kendi adlarına düzenlenmiş emeklilik hesaplarında izlenmektedir. Katılımcıların katkı payları, bu paylarla alınan fon adetleri, hesapta kalan bakiye tutarlar, gerek emeklilik şirketi, gerek kamu otoriteleri, gerekse katılımcı tarafından istendiği an öğrenilebilmektedir. Katılımcıların birikimleri, fon malvarlığı olarak Takasbank'ta saklanmaktadır.
Emeklilik şirketleri, katılımcılara yıllık olarak hesap bildirim cetveli göndermektedir. Ayrıca katılımcıların, emeklilik şirketinin çağrı merkezini arayarak, şirket web sitesinden sorgulama yaparak ya da yazılı olarak başvurarak kendilerine ait hesap bilgilerini öğrenmeleri mümkündür. Bunların yanı sıra, katılımcının hesabından yapılan kesintiler, sisteme girildiği andan itibaren katılımcının bilgisi dahilinde gerçekleştirilmektedir.

7. Katılımcı, Sosyal Güvenlik Kurumlarına Ödenmiş Primler ve Bu Kurumlarda Geçen Süre vb. Haklar Bu Sisteme Aktarılabilir mi?

Bireysel emeklilik sistemi sosyal güvenlik sistemine alternatif değil, tamamlayıcı niteliktedir. Sisteme katılanların sosyal güvenlik kurumlarıyla (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı, özel sandıklar) olan ilişkileri değişmeden devam edecektir. Sosyal güvenlik ve bireysel emeklilik sistemlerine yapılan ödemeler birbirinden bağımsızdır ve sistemler arası aktarılamaz.
Bireysel Emeklilik Sistemi, sosyal güvenlik kurumlarından alınan emekli aylıkları yanında ek bir gelir ve hiçbir sosyal güvenlik kurumuna dahil olmayanlar için de tek emeklilik geliri olarak düşünülmelidir.

Yetkili organlarınca karar alınması kaydıyla, üyelerine veya çalışanlarına emekliliğe yönelik taahhütte bulunan dernek, vakıf, sandık, tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşu veya sair ticaret şirketleri ( Hizmet Sunucusu) emekliliğe yönelik birikimleri ve taahhütleri Bireysel Emeklilik Sistemine ve Yıllık Gelir Sigortasına aktarabileceklerdir.

Bununla birlikte 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki kuruluşların çalışanları için kurdukları sandıkların, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 20 nci maddesine göre Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilmesi zorunlu olan kısmın dışında kalan birikimleri de sisteme aktarılabilecektir.

Üye veya çalışanın hizmet sunucusunun emeklilik taahhüt planına dahil olduğu tarih, kazanılmış süreye ilişkin şartlar saklı kalmak kaydıyla, bireysel emeklilik sistemine giriş tarihi olarak kabul edilir ve emeklilik taahhüt planına dahil olunan en eski tarih, bireysel emeklilik sistemine giriş tarihi olarak alınır.

Emeklilik taahhüt planı kapsamında yapılacak aktarım tutarına göre bireysel emeklilik sisteminde kazanılmış süre hesabı yapılır.

Kazanılmış süre, aktarım tutarının, aktarım tarihinde geçerli olan brüt asgari ücretin aylık tutarının yüzde onuna bölünerek bulunan ay sayısıdır. Kazanılmış süre hesabında sadece tam aylar dikkate alınır.   

9. Bireysel Emeklilik Sisteminde, SSK ve Emekli Sandığı'nda Olduğu Gibi Sağlık, işsizlik, kaza sonucu oluşabilecek sakatlık veya hastalık vb. Hizmetler de Sunuluyor mu?

Bireysel Emeklilik Sistemi, birikimlerin toplanması, değerlendirilmesi ve kişiye toplu para ya da maaş ödenmesi esasına dayanmaktadır. Bu sistem, diğer sosyal güvenlik kurumlarında varolan sağlık hizmetlerini sunmamaktadır. Katılımcının hayatını kaybetmesi halinde hak sahipleri hesaptaki birikimleri alabilir, onun dışında bir tazminat vb. ödenmesi söz konusu değildir.

10. Bireysel Emeklilik Sisteminin İşleyişi Nasıl Olmaktadır?

İşleyişin üç aşaması vardır:
1. Aşama: Sözleşmenin Yürürlüğe Girmesi ve katkıların toplanması;

Şirket, bireysel emeklilik sistemine girmek isteyenlere, sisteme girme kararını etkileyebilecek hususlar hakkında bilgi verir; dürüstlük ilkeleri çerçevesinde, emeklilik sözleşmesinin müzakeresi ve yapılması sırasında katılımcıya veya varsa sponsor kuruluşa sistemin işleyişine ilişkin teknik konularda yardımcı olur, tarafların hak ve yükümlülüklerine ilişkin gerekli her türlü bilgiyi sözlü ve yazılı olarak sağlar, yanıltıcı her türlü hâl ve davranıştan kaçınır.
Şirket kişinin emekliliğe yönelik beklentilerine, gelir düzeyine ve risk getiri profili formundaki bilgilere göre uygun bir emeklilik planı ve fon dağılımı teklifi sunar. Katılımcı, giriş bilgi formunu ve teklif formunu usulüne uygun olarak doldurup imzalar. İmzalı formların birer örneği ile tanıtım kılavuzu derhal katılımcıya verilir. Tanıtım kılavuzu, bireysel emeklilik sistemine, şirkete, emeklilik planına, plan kapsamındaki fonlara ve tarafların hak ve yükümlülüklerine ilişkin bilgileri içerir. Şirket, risk getiri profili formunu, teklif formunu ve giriş bilgi formunu katılımcı bazında muhafaza eder.
İşveren grup emeklilik sözleşmesinde, teklif formu ve giriş bilgi formu sponsor kuruluş tarafından doldurulup imzalanır; tüm katılımcılar için genel bir risk getiri profili oluşturulabilir.

Emeklilik sözleşmesi, şirket tarafından reddedilmediği takdirde teklif formunun katılımcı veya varsa sponsor kuruluş tarafından imzalandığı tarihi takip eden otuzuncu günde yürürlüğe girer.

Emeklilik sözleşmesinin yürürlük tarihi, katılımcının bireysel emeklilik sistemine giriş tarihi olarak kabul edilir. İşveren grup emeklilik sözleşmesinde, gruba sonradan dahil olan ve daha önceden yapılmış bir emeklilik sözleşmesi bulunmayan katılımcının sisteme giriş tarihi, ilgili grup emeklilik planına göre katılımcı ad ve hesabına ödenen katkı payının şirket hesaplarına intikal ettiği tarihtir. 

2. Aşama: Katkı paylarının  yatırıma yönlendirilmesi;

Katkı payı, emeklilik sözleşmesinin yürürlüğe girmesinden sonra ve şirket hesaplarına intikalini takip eden en geç ikinci iş gününde katılımcı veya varsa sponsor kuruluş tarafından belirlenen fonlar için gerekli talimatlar verilerek yatırıma yönlendirilir.

Şirket hesaplarına intikal etmekle birlikte, katkı payının ait olduğu katılımcının tespit edilemediği durumlarda, bu tutar, önceden tanımlanmış ve Müsteşarlığa bildirilmiş bir fonda değerlendirilir.

Emeklilik yatırım fonları, emeklilik şirketinin portföy yönetim şirketiyle yapacağı ve Sermaye Piyasası Kurulu tarafından onaylanacak portföy yönetim sözleşmesine göre yönetilir.
Sistemde kalınan süre boyunca birikimler bireysel emeklilik hesabında izlenir ve bireysel emeklilik hesabına ilişkin her türlü bilgi düzenli olarak katılımcıya iletilir. Bu bilgiler; bireysel emeklilik hesabına yatırılan katkı tutarlarını, hesaptaki emeklilik yatırım fonlarının detaylarını ve birikimlerin değerini içerir.

Katılımcı katkı payının ve birikimlerinin değerlendirildiği fonları ve bu fonların dağılım oranlarını yılda 6 defayı aşmamak kaydıyla değiştirebilir. Ayrıca, bir emeklilik şirketinde varolan sözleşmesi bir yılı dolduran katılımcı dilerse birikimlerini başka emeklilik şirketine aktarabilir.

3.Aşama: Emeklilik;

Sisteme giriş tarihinden itibaren en az on yıl sistemde bulunmak ve on  yıl süreyle katkı payı ödemek koşuluyla 56 yaşın tamamlanması zorunludur.

Emeklilik şirketi bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkını kullanmak üzere katılımcı tarafından kendisine yapılan başvuruyu takiben, kendi kayıtları ve gerekli hallerde  Emeklilik Gözetim Merkezinden (“EGM”) alacağı bilgilere dayanarak, katılımcının emekliliğe hak kazanım kriterlerini yerine getirip getirmediğini kontrol eder.

Katılımcının emekliliğe hak kazanım kriterlerini yerine getirmiş olması halinde şirket, Yönetmelik hükmü uyarınca emeklilik bilgi formunu ve hesap özetini katılımcıya gönderir. Şirket katılımcıyı emeklilik seçenekleri hakkında daha iyi bilgilendirmek amacıyla ek bilgiler, projeksiyonlar ve değerlendirmeler de gönderebilir.

Şirket, emeklilik seçenekleri konusunda bilgilendirdiği katılımcının yazılı tercihi doğrultusunda işlem yapar. Buna göre yapılabilecek tercihler aşağıda belirtilmiştir.
1. Toplu para
2. Programlı geri ödeme
3. Yıllık gelir sigortası

Katılımcı, birikimini yukarıda belirtilen seçenekler arasında paylaştırabilir veya bu seçenekler haricinde emeklilik kararını erteleyebilir.  

11. Bireysel Emeklilik Sisteminde Sözleşmeden Cayma Hakkı Var Mıdır ? Caymanın sonuçları nelerdir ?

Katılımcı veya varsa sponsor kuruluş emeklilik sözleşmesi yürürlüğe girmeden önce cayma hakkına sahiptir. Cayma halinde durum, şirketin çağrı merkezine veya mektup, faks yahut güvenli elektronik imza ile şirkete bildirilir; ödemeye ilişkin olarak şirkete verilen her türlü ödeme talimatı iptal ettirilir.

Emeklilik sözleşmesinin yürürlük tarihinden önce şirket hesabına intikal eden giriş aidatı dışındaki ödemeler, en geç ikinci iş gününde önceden tanımlanmış ve Müsteşarlığa bildirilmiş bir fonda değerlendirilir. Cayma veya teklifin şirket tarafından reddedilmesi halinde, yapılan tüm ödemeler hiçbir kesinti yapılmadan ve varsa fon gelirleri ile birlikte yedi iş günü içinde ödeyene iade edilir.

12. Bireysel Emeklilik Sisteminde, Emeklilik Şirketi Tarafından Yapılacak Kesintiler Nelerdir?

Şirket, bireysel emeklilik faaliyetlerinin gerektirdiği masrafların karşılanması amacıyla aşağıda belirtilen kısıtlar çerçevesinde yeterli miktarda gider kesintisi yapabilir.
a- Katılımcının, bireysel emeklilik sistemine ilk defa katılması sırasında veya yeni bir bireysel emeklilik hesabı açtırması halinde, katılımcıdan veya sponsor kuruluştan, teklif formunun imzalandığı tarihte geçerli aylık brüt asgari ücretin yarısını aşmamak üzere giriş aidatı alınabilir.

Giriş aidatı, katılımcının ödediği katkı paylarından ayrı olarak takip edilir. Giriş aidatı azami bir yıl için taksitlendirilebilir veya tahsilatı, beş yılı aşmamak kaydıyla ertelenebilir. Katılımcının bireysel emeklilik sisteminden ayrılması veya başka bir şirkete aktarım talebinde bulunması durumunda şirket, giriş aidatının ödenmemiş kısmını katılımcının bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerinden indirebilir.

b- Bireysel emeklilik hesabına yapılan katkı payları üzerinden azami yüzde sekiz oranında yönetim gideri kesintisi alınabilir.

c- Fon net varlık değeri üzerinden hesaplanmak suretiyle günlük azami yüz binde on oranında fon işletim gideri kesintisi alınabilir.

ç- Bir yıldan fazla ödemeye ara verme durumunda, bireysel emeklilik hesabına ilişkin olarak emeklilik gözetim merkezine ve saklayıcı kuruluşa şirket tarafından ödenen sabit giderler, emeklilik planında belirtilmek kaydıyla bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerden indirilebilir.

B. Emeklilik Sözleşmesi

13. Emeklilik Sözleşmesi Nedir ve Türleri Nelerdir?

Emeklilik sözleşmesi, katılımcının bireysel emeklilik sistemine girmesine, katkı paylarının ödenmesine ve fonlarda yatırıma yönlendirilmesine, birikimlerin bireysel emeklilik hesaplarında izlenmesine, yapılacak kesintilere, katılımcının sistemden ayrılmasına, emekli olmasına, katılımcı veya lehdarlarına yapılacak ödemelere ilişkin esaslar ile tarafların diğer hak ve yükümlülüklerine ilişkin hususları düzenleyen sözleşmedir. Teklif formu ve giriş bilgi formu emeklilik sözleşmesinin ayrılmaz birer parçasıdır.

Emeklilik sözleşmesi bireysel veya grup emeklilik sözleşmesi olarak yapılabilir. Grup emeklilik sözleşmesi ise kendi içinde , gruba bağlı bireysel veya işveren grup emeklilik sözleşmesi olarak düzenlenir.

14. Emeklilik Sözleşmesinin Tarafları Kimlerdir?

Bireysel emeklilik sözleşmesi: Bireysel emeklilik planına bağlı olarak şirket ile katılımcının taraf olarak yer aldığı emeklilik sözleşmesidir.
Gruba bağlı bireysel emeklilik sözleşmesi: Grup emeklilik planına bağlı olarak şirket ile katılımcının taraf olarak yer aldığı emeklilik sözleşmesidir.
İşveren grup emeklilik sözleşmesi: Grup emeklilik planına bağlı olarak şirket ile sponsor kuruluşun taraf olarak yer aldığı ve katılımcı lehine yapılan emeklilik sözleşmesidir.

15. Katılımcının Birden Fazla Emeklilik Sözleşmesi sahip olabilir mi?

Evet, olabilir.Katılımcının, aynı şirkette veya farklı şirketlerde birden fazla bireysel emeklilik hesabı bulunabilir.

16. Birden Fazla Emeklilik Sözleşmesine sahibim. Bunları Birleştirebilir miyim?

Aynı veya farklı şirketlerde açılmış olan bireysel emeklilik hesapları birleştirilebilir. Birleştirme talebi, katılımcı veya varsa sponsor kuruluş tarafından  yapılabilir.

Hesap birleştirme sonucunda katılımcının bireysel emeklilik sistemine giriş tarihinden kaynaklanan süreye ilişkin hakları korunur.Süre hesabında aynı dönem için yapılan ödemeler tek bir ödeme sayılır.

Hesapların farklı şirketlerde olması durumunda birleştirme işlemi, birikimlerin aktarımı için belirlenen şartlara ve usule göre yapılır.

Hesap birleştirme ile fon dağılımı değişikliği ve plan değişikliği hakları birleştirilemez. Bu hakların kullanımına ilişkin sınırlamalarda birleştirme sonrası devam eden sözleşme kapsamında kullanılmamış olan haklar dikkate alınır.

17. Bireysel emeklilik hesap numarası (BEH No) nasıl alınır?

Bireysel emeklilik sözleşmesini düzenleyen emeklilik şirketi tarfından T.C. Hazine Müsteşarlığı'nın belirlediği esaslara göre 8 haneli olan numara "katılımcı hesap numarası" olarak alınır. Bu numara sözleşme yürürlükte kaldığı sürece sabit kalır ve aktarım olması durumunda önceki sözleşme numarası olarak aktarım yapılan şirket tarafından saklanır.

18. Eşimin, annemin ya da bir başkasının adına başvuruda bulunmam mümkün mü?

Bireysel emeklilik sözleşmesi yaptırmak için katılımcının kendisinin başvurması  gerekmekte olup siz bu kişi nam ve hesabına katkı paylarını ödeyebilirsiniz.

19. Kızım 32 yaşında. Bireysel Emeklilik mevzuatı gereği en az 10 yıl ödeme yapmak ve 56 yaşını tamamlamak gerektiğine göre bu sisteme girmek için 46 yaşına kadar beklemesi gerekir mi?

Bireysel Emeklilik Sistemi'nden, en az 10 yıl katkı payı ödeme ve 56 yaşını doldurma koşulunu yerine getirdikten sonra emekli olunabilmektedir. Kızınızın Bireysel Emeklilik Sistemi'ne girmek için 46 yaşına kadar beklemesi gerekmemektedir. Bu sistem bir tasarruf ve yatırım sistemi olduğundan, ne kadar uzun süreli sözleşme yapılırsa, birikimleri o kadar çok değerlenir. Kızınızın yaşı, Bireysel Emeklilik Sistemi'ne katılmada ideal yaş aralığındadır.

20. Sözleşme Süresi İçinde Vefat/Maluliyet Durumunda Ne Olur?

Katılımcının vefatı halinde birikimleri, varsa sözleşmede belirtilen lehdara, katılımcı tarafından lehdar tayin edilmemişse kanuni mirasçılarına ödenecektir.

Maluliyet halinde, katılımcının talebi ve gerekli belgeleri ve tam teşekküllü hastaneden alacağı tam maluliyet raporunu sağlaması durumunda sistemden zorunlu ayrılma işlemi yapılır. Bu halde yapılacak stopaj oranı isteğe bağlı ayrılmadan daha düşük olacaktır.
Her iki durumda da birikimler dışında herhangi bir tazminatın ödenmesi söz konusu değildir.

21. Bireysel Emeklilik Sözleşmesi Bir Başkasına Devredilebilir mi?

Bireysel emeklilik sözleşmesinin başka bir kişiye devredilmesi mümkün değildir. Sözleşmeden doğan haklardan yalnızca katılımcı yararlanabilir.

22. Katılımcı Sistemden Emeklilik Hakkı Kazanmadan Ayrılabilir mi?

Katılımcı, sözleşme süresi içinde kendi isteğiyle ya da sürekli işgöremezlik/maluliyet  nedeniyle sistemden ayrılabilir. Ölüm halinde de emeklilik sözleşmesi sona erer. Emeklilik hakkı kazanmadan ayrılmalarda uygulanan stopaj oranları emeklilik hakkı kazanarak yapılan ayrılmalardan daha yüksektir.

23. Lehdar Kimdir? Lehdar Daha Sonra Değiştirilebilir mi?

Katılımcının emeklilik sözleşmesi devam ederken vefatı halinde ödeme, Medeni Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, katılımcı tarafından tayin edilen ve sözleşmede belirtilen lehdar veya lehdarlara yapılır. Lehdar tayin edilmemişse katılımcının vefatı halinde hak sahibi, kanuni mirasçılardır.
Katılımcı, sözleşme süresi boyunca lehdarı değiştirebilir veya lehdar tayin etme işlemini iptal edebilir. Lehdar, emeklilik sözleşmesine taraf değildir.

24. Birikimler Başka Bir Emeklilik Şirketine Aktarılabilir mi?

Katılımcı, emeklilik sözleşmesinin yürürlük tarihinden itibaren 1 yıl geçtikten sonra birikimlerinin başka bir emeklilik şirketine aktarılmasını isteyebilir.

Aktarım yapılan emeklilik şirketi yeni emeklilik sözleşmesi için giriş aidatı alamaz.

25. Grup Emeklilik Sözleşmesi Nedir ?

Çalışanları veya üyeleri adına şirket ile birlikte grup emeklilik planı oluşturan, bu plana ilişkin şartları müzakere eden ve planın işletilmesine yardımcı olan işveren, dernek, vakıf, tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşu ve sair kuruluşu ile yapılan sözleşmeler Grup Emeklilik Sözleşmesi olarak adlandırılır.

Grup emeklilik sözleşmesi, gruba bağlı bireysel veya işveren grup emeklilik sözleşmesi olarak düzenlenir.

Gruba bağlı bireysel emeklilik sözleşmesi, grup emeklilik planına bağlı olarak şirket ile  katılımcının taraf olarak yer aldığı emeklilik sözleşmesidir.

İşveren grup emeklilik sözleşmesi, grup emeklilik planına bağlı olarak şirket ile sponsor kuruluşun (katkı payı ödeyen işveren) taraf olarak yer aldığı ve katılımcı lehine yapılan emeklilik sözleşmesidir.

İşveren grup emeklilik sözleşmesinde katkı payı işveren tarafından ödenir ve sponsor kuruluş olarak adlandırılır. Sponsor Kuruluşun yasada belirlen süreyi aşmamak kaydı ile (azami 5yıl) hak ediş süresi belirleme ve bu süre  içinde de kural olarak sözleşmeden doğan hakları (plan fon değişikliği-aktarım vb) hak kazanma süresi sonuna kadar kullanma yetkisi vardır.

26. Bireysel Emeklilik Sistemine Grup Olarak Katılmanın Koşulları ve Avantajları Nelerdir?

Grup emeklilik planlarında düşük olacak işletim masraflarından dolayı, daha düşük kesinti uygulanması mümkün olabilecektir.

İşveren Grup emeklilik sözleşmesi kapsamındaki katılımcılar adına kuruluş/işveren katkı payı ödeyecektir. Grup emeklilik sözleşmeleri de başka bir emeklilik şirketine aktarılabilecektir.

27. Hak Kazanma Süresi( Vestıng) nedir ve Koşulları Nelerdir ?

Hak Kazanma Süresi
Sponsor kuruluş tarafından ödenen katkı payları ile bunların getirilerinin tamamına katılımcı tarafından hak kazanılması için  azami 5 yıl olmak üzere işveren grup emeklilik sözleşmesinde belirlenen süredir.

İşveren Grup Emeklilik Sözleşmesinde Belirlenen Süre Kapsamında  Hak Kazanılacak Birikim Oranları

Beş yıl süre öngörülmesi durumunda katılımcı, her bir yıllık sürede  birikimin yüzde  yirmisine,
Dört yıl süre öngörülmesi durumunda ise her bir yıllık sürede birikimin yüzde yirmi beşine hak kazanır.
Üç yıl ve daha az hak kazanma süresinin öngörüldüğü durumlarda bu sınırlamalar uygulanmaz ve 3 yıllık süre dolana kadar  hiçbir şekilde birikime hak kazanılamaz.

Hak Kazanma Süresi Dolmadan Katılımcının İşveren Grup Emeklilik Sözleşmesindeki Birikimlerin Tamamına  Hak Kazanmasının  Koşulları

Katılımcının  işine  İş Kanununa göre  haklı nedenle feshi haricinde son verilmesi,
Katılımcının  İş akdini  haklı nedenle feshederek işinden ayrılması,
Katılımcının vefatı veya  maluliyet ve sürekli işgöremezlik gibi zorunlu nedenlerle işinden ayrılması,
Sponsor kuruluşun, sözleşmeyi aktarımı durumu hariç işveren grup emeklilik sözleşmesini feshetmesi,
Sponsor kuruluşun iflas yahut konkordato ilan etmesi,

halinde katılımcı, sponsor kuruluş tarafından kendi ad ve hesabına ödenen katkı payları ile bunların getirilerinin tümüne, hak kazanma süresinin tamamlanmasını beklemeksizin hak kazanır.

Hak Kazanılan Birikim Tutarının Ödenmesi  ;

Katılımcıya ait bireysel emeklilik sözleşmesine aktarılabilir.
Birikimlerin tümü gruba bağlı bireysel emeklilik sözleşmesine aktarılabilir.
Birikimlerin tümü katılımcıya ödenir.

Hak Kazanma Süresi Tamamlandıktan Sonra, İşveren Grup Emeklilik Sözleşmesi Kapsamındaki Hesabında Bulunan Birikimlerin Ödenmesi

Katılımcının mevcut(işveren sözleşmesi) hesabında kalabilir,
Katılımcının bireysel emeklilik  sözleşmesine aktarılabilir
Gruba bağlı bireysel emeklilik  sözleşmesine aktarılabilir, 
Katılımcının sistemden ayrılmak istemesi halinde bu şekildeki birikimler yasal kesintiler yapılarak
kendisine ödenebilir.

Mevcut hesap işverenin talebi yahut işçinin işinden ayrılması halinde kapatılır.

İşverenin Birikimlere Hak Kazanma Koşulu :
Sponsor Kuruluşa Ödeme Yapılması veya Birikimlerin Diğer Katılımcı Hesaplarına Aktarımı

İşverenin iş akdini haklı nedenle  feshi,
İşçinin haklı bir nedene dayanmaksızın iş akdini feshi (istifa ), nedeniyle işten ayrılması,
İşçinin grup emeklilik planından çıkarılması  durumunda, Katılımcı tarafından hak edilmeyen tutarlar,
Sponsor kuruluşun talebi doğrultusunda gruptaki diğer katılımcılara katkı payı olarak dağıtılabilir yada
Yasal kesintiler yapılarak sponsor kuruluşa ödenebilir.

Katılımcıya ait sözleşme ise sonlanır.

C. Katkı Payı

28. Katılımcı Katkı Payını Nasıl Belirleyebilir?

Emeklilik şirketleri katılımcılara sundukları her bir plan için asgari katkı payını belirleyecekler, katılımcı bu tutardan az olmamak şartıyla dilediği katkı payı tutarını ödeyebilecektir. Katılımcıların emeklilik dönemine ilişkin birikim ve emekli aylığı beklentileri belirlenecek, katılımcıya beklentilerini karşılamak için ödemesi gereken katkı payı hakkında bilgi verilecektir.

29. Bireysel emekliliği dövize endeksli olarak yaptırabilir miyim?

Katkı payı ödemelerinizi Yeni Türk Lirası olarak yapabileceğiniz gibi yabancı para birimlerine (ABD Doları, Euro) endeksli olarak da yapabilirsiniz. Yabancı paraya endeksli katkı payı ödemeleriniz ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden Yeni Türk Lirası olarak tahsil edilmektedir.
Şirketimiz, planlarında sadece YTL olarak katkı payı ödemesi uygulamaktadır.

30. Katkı paylarımı YTL veya dövize endeksli ödemem arasında fark var mı?

Katkı payınızı dövize endeksli olarak belirlediğiniz takdirde; katkı payınız ödeme tarihindeki TCMB Efektif Satış Kuru üzerinden tahsil edildiğinden ve fon birim fiyatları da Yeni Türk Lirası üzerinden belirlendiğinden YTL ya da dövize endeksli ödemeniz arasında bir fark yoktur. Ayrıca, emeklilik hakkı kazandığınızda, hesabınızda birikmiş olan tutarı da TCMB Efektif Satış Kuru üzerinden alacaksınız. Bunun yanı sıra, katkılarınızı YTL üzerinden ödeyip fon dağılım seçeneğinizde dövize endeksli fonlarımızı tercih etmeniz mümkündür.

31. Katkı payını istediğim zaman artırıp azaltabilir miyim?

Katkı payınızı (asgari katkı payının altında olmamak kaydıyla) istediğiniz zaman artırıp azaltabilirsiniz. Düzenli katkı payı ödemeleriniz dışında herhangi bir zamanda ve sıklıkta da ödeme yapabilirsiniz.

32. Asgari katkı payında belirlenmiş bir sınır var mıdır ve asgari katkı payı  tutarı otomatik artırılır mı?

Asgari katkı payı, hedef kitlenin gelir durumu ile emeklilik planının yönetim ve fon işletim giderleri dikkate alınarak belirlenir. Asgari katkı payı aylık brüt asgari ücretin yüzde beşinden az olamaz. İşveren grup emeklilik sözleşmesine göre ödenen katkı paylarında bu sınırlama uygulanmaz.

Ancak asgari katkı payının getirilen alt sınırların üzerinde olarak tespit edilmesi ve belirli bir endekse bağlı artışa tabi tutulması mümkündür.

Şirketimiz Emeklilik Planlarında yer alan Asgari katkı payı tutarı ve katkı payları , planın tasdik tarihinden önceki ayda TÜİK tarafından açıklanan TÜFE artış oranında artırılır ve her emeklilik planının hazine onay tarihinin yıldönümünde yürürlüğe girer.

33. Katkı Payı Ödemeye Ara Verilebilir mi? Verilirse Bu Durumda Birikimler Ne Olur?

Emeklilik sözleşmesi süresi içinde katkı payı ödenmesine ara verilebilir. Ancak katkı payı ödenmeyen süre emekliliğe hak kazanılması için gereken sürenin hesabında dikkate alınmaz. 
Ödenmeye ara verildikten sonra tekrar katkı payı ödenmeye başlanması durumunda, ödenen tutar ödemenin yapıldığı aydaki katkı payı ödemesi olarak kabul edilir. Emeklilik sözleşmesine göre ödenmesi gereken katkı payını aşan ödemeler, ödeme tarihinden itibaren on iki aylık dönemde ödenmesi gereken katkı paylarından mahsup edilebilir veya katılımcının yazılı olarak talep etmesi halinde ödeme tarihinden önceki on iki aylık döneme ait ödenmemiş katkı paylarına mahsup edilebilir.  

Katılımcının 56 yaşını tamamlamış ve en az on yıl sistemde bulunmuş olması kaydıyla, ödemeye ara verilen dönem için işlem tarihi itibarıyla geçerli asgari katkı payı üzerinden ödeme yapılması durumunda, ara verilen dönem emekliliğe hak kazanılması için gereken sürenin hesabında dikkate alınır.

34. Katılımcılar, Düzenli Katkı Payı Ödemeleri Dışında Sisteme Girişte Toplu veya ödemeye devam ederken Ara Ödemeler Yapabilir mi?

Katılımcı, sisteme ilk girişte TOPLU ÖDEME, düzenli katkı öderken dilediği her zaman bireysel emeklilik hesabına ödeme yapabilir. Bu ara ödemeler, seçilen emeklilik planındaki fonlara yönlendirilerek değerlendirilir.

35. Katkı Paylarından ve Birikimlerden Hangi Kesintiler Yapılmaktadır?

a. Giriş Aidatı: Katılımcı adına açılacak bireysel emeklilik hesabı için, asgari ücretin aylık tutarını aşmayacak şekilde emeklilik şirketi tarafından giriş aidatı alınabilir.
b. Yönetim Gideri Kesintisi: Katkı payları üzerinden %8'i aşmayacak şekilde belirlenir.
c. Fon İşletim Gideri Kesintisi: Toplam Fon Net değeri üzerinden günlük yüz binde on oranını aşmayacak şekilde belirlenir.
d.Özel Hizmet Gideri: Bunlara ek olarak; katılımcı, sunulan standart hizmetler dışında bir talepte bulunduğunda ya da katkı payını belirlenen yöntemlerdışında ödediğinde yönetim gideri kesintisi yapılabilir.(örneğin; Şirketimizce Brüt asgari ücretin %2' si kadardır. )

36. İşverenler Çalışanlar Adına Katkı Payı Ödeyebilir mi?

İşveren Grup Emeklilik Sözleşmeleri ile İşverenler ve dernek, vakıf gibi kuruluşlar emeklilik sözleşmesine taraf olarak çalışanları ya da üyeleri adına katkı payının tamamını ya da bir kısmını ödeyebilirler.

İşverenlerin katkı payının tamamını ödedikleri sözleşmeler işveren grup emeklilik sözleşmesi olarak yapılır ve ödemeyi yapan kuruluş ‘sponsor kuruluş’olarak adlandırılır.

Bunun dışında İşverenlerin Gruba Bağlı Bireysel Emeklilik Sözleşmesi yada bireysel sözleşmesi yapan katılımcıların bu sözleşmeler gereği ödemesi gereken katkı payının tamamını yada bir kısmını ödemeleri de mümkündür.

İşverenler, çalışanları adına ödedikleri katkı paylarını, çalışanın aylık maaşının %10'unu ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşmaması şartlarıyla gider olarak gösterebilirler.

D. Fonlar ve Getiriler

37. Emeklilik Yatırım Fonu Nedir, Nasıl Kurulur?

Emeklilik yatırım fonu, katılımcılar tarafından ödenen katkı paylarının, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet esaslarına göre işletilmesi amacıyla oluşturulan mal varlığıdır. Fonun tüzel kişiliği yoktur ve fonun mal varlığı, Bireysel Emeklilik Kanunu, Sermaye Piyasası Kanunu, emeklilik sözleşmesi, fon iç tüzüğü ve ilgili diğer mevzuatta belirtilen amaçlar dışında, hiç bir amaçla kullanılamaz.
Fon mal varlığı rehnedilemez, teminat gösterilemez, üçüncü şahıslar tarafından haczedilemez ve iflas masasına dahil edilemez.

Emeklilik şirketleri, kuruluş izni ve faaliyet ruhsatını aldıktan sonraki üç ay içinde, Sermaye Piyasası Kurulu'na, fon içtüzüğü, emeklilik sözleşmesi ve SPK tarafından belirlenecek diğer belgelerle birlikte, emeklilik yatırım fonu kurma izni almak üzere başvurmak zorundadırlar. Belirtilen süre içinde başvuruda bulunmayanlarla izin talebi reddedilenlere daha önce verilmiş olan kuruluş izni ve faaliyet ruhsatı da kendiliğinden geçersiz hale gelmektedir.

38. Kaç Çeşit Emeklilik Fonu var?

Emeklilik şirketleri, katılımcıların değişik risk profillerinden kaynaklanan değişik beklentilerini karşılayacak şekilde farklı risk ve getiri özelliklerine sahip en az 3 emeklilik fonu kurmak zorundadır. Katılımcılara daha fazla alternatif sunmak için 3'ten fazla sayıda emeklilik fonu kurulması da mümkündür.Şirkretimizin muhtelif isim ve amaçlarla kurulmuş 10 emeklilik fonu bulunmaktadır.

39. Fonlar, Hangi Yatırım Araçlarına yatırım yapmaktadır?

Fon portföyü aşağıda yer alan para ve sermaye piyasası araçları ile işlemlerinden oluşur:
a) Nakit, vadeli ve vadesiz mevduat,
b) İç Borçlanma araçları (tahvil, bono, ters repo dahil)
c) Hisse senetleri,
d) Kıymetli madenlere ve gayrimenkule dayalı varlıklar,
e) Repo işlemleri,
f) Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri,
g) Borsa para piyasası işlemleri,
h) Yatırım fonu katılma belgeleri,
ı) Sermaye Piyasası Kurulu tarafından uygun görülen ve kamuya ilan edilen diğer para ve sermaye piyasası araçları.

40. Katkı Paylarının Emeklilik Yatırım Fonuna Yatırılması ile ilgili herhangi bir sınırlama var mıdır?
 
Emeklilik planı kapsamında, katılımcılar planda yer alan emeklilik yatırım fonlarından tercih ettikleri fonlara diledikleri miktar ve oranda yatırım yapabilirler.

41. Fon Kurulu Nedir? Ne iş yapar ?

Emeklilik şirketi dahilinde, kurulan fonla ilgili işlemlerin takibi ve raporlanması amacıyla şirket yönetim kurulu kararıyla atanmış ve en az 3 kişiden oluşan bir kuruldur. Kurul, fon faaliyetlerinin yönetim stratejilerine, mevzuata, fon içtüzüğüne göre yürütülmesini, fonun muhasebe, belge ve kayıt sisteminin düzenli bir şekilde tutulmasını ve birim pay değerinin doğru şekilde hesaplanmasını sağlayarak iç kontrol sistemini oluşturur.

42. Emeklilik Yatırım Fonları Diğer Yatırım Fonlarına Göre Avantajları nelerdir?

Emeklilik fonlarının kazançları, gelir vergisi ve kurumlar vergisi ödemesinden muaftır. Bu sayede, katılımcılar diğer fonlara göre daha fazla gelir elde edeceklerdir. Ayrıca bir grup, şirket, kurum için kurulabilirler.

43. Fon Portföyündeki Varlıkların Saklanması Nasıl Sağlanmaktadır?

Türkiye'de Takasbank'ın saklama hizmeti verdiği para ve sermaye piyasası araçları, fon adına Takasbank nezdinde elektronik ortamda saklanmaktadır.. Bunun dışında kalan para ve sermaye piyasası araçlarının saklanması konusunda Şirket, Kurul tarafından uygun görülmek ve Takasbank'a dışarıda saklanan varlıklar ve bunların değerleri konusunda gerekli bilgileri aktarmak veya erişimine olanak tanımak koşulu ile bir başka saklayıcıdan saklama hizmeti alabilmektedir.

44. Emeklilik Yatırım Fonunun Pay Değeri Nasıl Hesaplanmaktadır?

Gün sonu itibariyle, her bir fonun birim pay değeri, net varlık değerinin dolaşımdaki pay sayısına bölünmesiyle hesaplanır. Katılımcı, sahip olduğu fon adedi ile fonların günlük birim fiyatını çarparak birikimlerinin ne kadar olduğunu takip edebilir. Fon payları, temsil ettiği değerin tam olarak nakden ödenmesi şartıyla katılımcının bireysel emeklilik hesabına aktarılır.

45. Bireysel Emeklilik Sisteminde Garanti Edilen Bir Getiri Düzeyi Var mıdır?

Sistem getiri garantisi öngörmemektedir. Katılımcılar emeklilik şirketi tarafından sunulan, değişik risk ve getiri düzeyine sahip çeşitli emeklilik fonları arasından kendilerine en uygun fonlara kararları doğrultusunda yatırım yapacaklardır.

46. Fon Dağılımında Değişiklik Yapılabilir mi?

Bireysel emeklilik hesaplarındaki birikimlerin ve ödenen katkı paylarının fonlar arasındaki dağılım oranları veya tutarları, bir yılda azami altı kez değiştirilebilir. Bu yöndeki değişiklik talebi, değişikliğin yapılması istenen tarihten en az iki iş günü önce şirkete yazılı olarak veya şirketin çağrı merkezinden yahut şirketin internet sitesinde katılımcı adına oluşturulan güvenli sayfadan yapılır. Şirket değişiklik talebini, değişiklik istenen tarih itibarıyla gerekli talimatları vermek suretiyle gerçekleştirir. Sistem, bu yapısı ile katılımcılara bireysel emeklilik hesaplarının yatırım araçlarını belirleme imkanı vermektedir.

47. Emeklilik Planlarımı değiştirebilir miyim ?

Emeklilik planı bir yılda azami dört kez değiştirilebilir. Bu yöndeki değişiklik talebi, değişikliğin yapılması istenen tarihten en az iki iş günü önce şirkete yazılı olarak yapılır. Yeni emeklilik planına değişiklik tarihi itibarıyla geçiş yapılır ve beş iş günü içinde yeni emeklilik sözleşmesi katılımcıya ve varsa sponsor kuruluşa gönderilir. İşveren grup emeklilik sözleşmesinde, gruba dahil olan katılımcılara işveren grup emeklilik sertifikası gönderilir.
 

48. Grup Emeklilik Yatırım Fonu nedir?

Fon paylarının emeklilik sözleşmesinde tanımlanmış katılımcı, kişi ya da gruplara tahsis edildiği fonlara Grup Emeklilik Yatırım Fonu denir .

Grup Emeklilik Yatırım Fonları; işyeri veya belirli meslek grupları bazında, sektörel bazda ve Kurulca uygun görülmek koşulu ile fon paylarının belirli kişi ya da gruplara tahsis edilmesi suretiyle oluşturulabilir.

49. Birikimler ve Fonlar Hakkında Düzenli Bilgi nasıl Alınabilir?

Katılımcılar ödedikleri katkı payları, sahip oldukları fonlar, fon getirileri ve birikimleri ile ilgili bilgilere emeklilik şirketlerinin oluşturdukları internet (WEB portalı), sesli yanıt sistemi ve müşteri hizmetleri birimlerinden istedikleri zaman ulaşabileceklerdir. Ayrıca, hesap dönemleri sonunda "yıllık hesap bildirim cetveli" katılımcıya gönderilecektir.
Bireysel emeklilik sistemi ve katılımcının dahil olduğu emeklilik planında meydana gelecek değişiklikler de katılımcılara bilgilendirme notu olarak gönderilecektir.

50. Emeklilik Fonlarını Performansını Hangi Yollarla ve Ne Sıklıkta Açıklamaktadır?

Emeklilik şirketleri fonlar hakkında günlük, üç aylık ve yıllık rapor düzenlemek zorundadırlar ve hazırlanan günlük rapor, her gün sonu itibariyle Takasbank'a ve SPK'ya iletilmektedir. Bu bilgiler, günlük gazetelerde, finans ve sektör portallarında, dergilerde yayınlanmaktadır.
Ayrıca emeklilik şirketleri; kurulca onaylanmış fon içtüzüğü, izahname ve tanıtım formu ile üç aylık ve yıllık raporları merkezlerinde, bölge müdürlüklerinde, şubelerinde, temsilciliklerinde ve internet (WEB) sitelerinde güncellenmiş olarak katılımcıların incelemesi amacıyla bulundurmakta ve katılımcının talep etmesi halinde kendisine iletmektedir.

51. Bireysel Emeklilik Sisteminin diğer yatırım araçlarıyla kıyaslamasını yapar mısınız?

Bireysel Emeklilik Sistemi, Türkiye'de yakın gelecekte en önemli yatırım aracı olarak yerini almaktadır. Bunun en önemli nedeni, sistemin bütün diğer yatırım araçlarını kapsayan bir yapısı olmasıdır. Emeklilik yatırım fonlarından belirlediğiniz oranlarda alıp, risk-getiri seviyesi farklılık gösteren bir emeklilik planına sahip olabilirsiniz. Piyasaların durumuna göre bu dağılımı değiştirebilirsiniz.
Aldığınız fonların her biri profesyonel portföy yöneticileri tarafından yönetiliyor. Piyasadaki yatırım fonlarına göre daha düşük fon işletim gideri kesintisi olan emeklilik fonlarının yer aldığı Bireysel Emeklilik Sistemi, ayrıca diğer araçlarda olmayan vergi avantajları da sağlamaktadır.

52. Bireysel emeklilikte her ay yatıracağım katkı paylarının ne kadar paya isabet ettiğini bilebilir miyim? Emeklilik planımdaki fon adeti ile fon birim değerini çarptığım zaman mevcut paramı hesaplamış olur muyum?

Emeklilik fonlarının birim pay değeri, net varlık değerinin dolaşımdaki pay sayısına bölünmesiyle hesaplanır. Katılımcı, sahip olduğu fon adedi ile fonların günlük birim fiyatını çarparak birikimlerinin ne kadar olduğunu takip edebilir. Fon payları, temsil ettiği değerin ödenmesi şartıyla katılımcının bireysel emeklilik hesabına aktarılır.

E. Emeklilik

53. Sistemden Nasıl Emekli Olabilirim?

Katılımcı sisteme giriş tarihinden itibaren en az 10 yıl sistemde bulunmak koşulu ile 56 yaşını tamamladıktan sonra emekliliğe hak kazanır.
Sistemde 10 yıl bulunma koşulu, katılımcının birikimlerini almaksızın ilk emeklilik sözleşmesinin yürürlük tarihinden itibaren bireysel emeklilik sisteminde 10 tam yıl kalması ve 10 yıl süreyle asgari katkı payı ödemesi halinde yerine gelmiş olur.
Katılımcının aynı şirkette veya farklı şirketlerde birden fazla emeklilik sözleşmesi akdetmiş olması halinde, en az bir emeklilik sözleşmesinden emekliliğe hak kazanmış olması tüm emeklilik sözleşmelerinden emekliliğe hak kazanması için yeterlidir.

54. On Yıl Katkı Payı Yatırdıktan Sonra Katkı Payı Ödemeyi Durdurup, 56 Yaşına Kadar Bekleyerek Emekli Olunabilir mi?

10 yıl katkı ödeme süresini tamamladıktan sonra katkı payı ödemesi durdurulursa, 56 yaş koşulunu sağladıktan sonra emeklilik hakkı kazanılır. Bu süre boyunca birikimler değerlendirilir, ancak birikimler üzerinden fon işletim gideri kesintisi yapılmaya devam edilir. Dolayısıyla, katkı payı ödemeye ara vermek emeklilik gelirinin beklenenden az olmasına neden olabilecektir.

55. Birden fazla emeklilik sözleşmemi birleştirerek emekli olabilir miyim ?

Birden fazla emeklililik sözleşmesinin birleştirilerek emeklilik hakkı kazanılması mümkündür.Bu durumda sözleşmeler kapsamındaki  ödeme sürelerinin birleştirilmek istenmesi durumunda, hesapların birleştirilmesi sonucu emekliliğe hak kazanılması için gereken sürenin hesabı, her bir sözleşme kapsamında aynı dönemler için katkı payı ödenmişse bu süreler tek bir süre kabul edilerek, farklı dönemler için katkı payı ödenmişse bu süreler toplanarak emeklilik gözetim merkezi tarafından yapılır.

56. Bir Emeklilik Sözleşmemden Dolayı Emeklilik Hakkı Kazandım Diğerlerinden De Emekli Olabilir Miyim ?

Katılımcının birden fazla emeklilik sözleşmesi bulunması halinde, tüm sözleşmelerden emekliliğe hak kazanması için en az birinden bu hakkı kazanması yeterlidir. Katılımcının diğer sözleşmelerden emekliliğe hak kazanması, emeklilik hakkının kullanılmasına ilişkin talebin yapılması ile birlikte, emekli olmak istediği diğer sözleşmelerinden de hesap birleştirmesi yaparak bu hakkı kullanacağını şirkete bildirmesine bağlıdır.

57. Vakıf , Dernek Sandıklardan Aktarım Yapmam Halinde Doğrudan Emekli Olabilir Miyim?

Üye veya çalışanın bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkını kazanması için her durumda aktarım tarihinden veya aktarımın kısım kısım yapılması halinde ilk aktarımın yapıldığı tarihten itibaren bireysel emeklilik sisteminde en az üç yıl kalması gerekir. Vefat, malûliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle bireysel emeklilik sisteminden ayrılanlar için üç yıl kalma şartı aranmaz

58. Emeklilik Hakkı Kazanıldıktan Sonra Birikimler Sistemden Ne Şekilde Alınabilir?

Katılımcının emekliliğe hak kazanım kriterlerini yerine getirmiş olması halinde birikimlerini
1. Toplu para
2. Programlı geri ödeme
3. Yıllık gelir sigortası

Yaptırarak alma hakkı bulunmaktadır.

Toplu Para :
Katılımcı Emeklilik hakkını kazandıktan sonra birikimlerinin tamamını alabilir.
Toplu para seçeneği birikimlerin tamamı veya bir kısmı için kullanılabilir. Ancak birikimlerin bir kısmının alınması durumunda bakiyenin  programlı geri ödeme şeklinde veya yıllık gelir sigortası şeklinde alınması gerekir.

 Programlı Geri Ödeme :
Birikimlerini bireysel emeklilik sistemi içinde kalarak programlı geri ödeme şeklinde almak isteyen katılımcılar plan değişikliği yoluyla “emeklilik gelir planı” adı altında şirketçe oluşturulacak emeklilik planına dahil edilir. Bu katılımcılara, plana dahil edilmeden önce asgari içeriği Ek-1’de belirtilen hususlarda bilgi verilir. Katılımcının, içinde bulunulan sözleşme yılında tüm plan değişikliği haklarını kullanmış olması birikimlerini emeklilik gelir planına aktarmasını engellemez

Yıllık Gelir Sigortası Yapılması :
Katılımcı emeklilik hakkı kazandıktan birikimleri ile Yıllık Gelir Sigortası sözleşmesi yapmak suretiyle maaş olarak da alabilir.

Yıllık gelir sigortası, toplu veya belirli süreler içinde yapılan katkılara göre sigortalının yaşaması halinde hemen veya belli bir süre sonra başlayan, sigortalıya veya lehdarlarına ömür boyu veya belirli süreler için yapılan düzenli ödemelerdir. Yıllık gelir sigortası sözleşmesine göre belirlenen emeklilik maaşı, aylık, üçer aylık, altı aylık veya yıllık olarak ödenebilir.

59. Bireysel Emeklilik Sisteminde Süre Sonunda Para Toplu Olarak Mı Verilir Yoksa Aylık Mı Bağlanır?

Katılımcının emekliliğe hak kazanım kriterlerini yerine getirmiş olması halinde şirket, Yönetmelik hükmü uyarınca emeklilik bilgi formunu ve hesap özetini katılımcıya gönderir. Şirket katılımcıyı emeklilik seçenekleri hakkında daha iyi bilgilendirmek amacıyla ek bilgiler, projeksiyonlar ve değerlendirmeler de gönderebilir.

Şirket, emeklilik seçenekleri konusunda bilgilendirdiği katılımcının yazılı tercihi doğrultusunda işlem yapar. Buna göre katılımcı toplu para, programlı ödeme ve yıllık gelir sigortası seçeneklerinden birini tercih edebilir.

60. Ödediğim Katkı Payları Ve Tahmini Emeklilik Geliri Arasındaki İlişki Nedir?

Bireysel Emeklilik Sistemi'nin en önemli özelliği, katkı paylarınızın emeklilik fonlarında değerlendirildiği bir tasarruf ve yatırım sistemi olmasıdır.
Emeklilik geliriniz; ödediğiniz katkı paylarının miktarına, tasarruf ettiğiniz süreye, sahip olduğunuz emeklilik fonlarının bu süre içindeki performansları ile seçtiğiniz plan ve fon dağılımına bağlıdır. Bu nedenle yatıracağınız katkı payı ne kadar yüksek olursa, emeklilik birikiminiz ve geliriniz o kadar yüksek olur.

61. Emeklilik Haklarımdan Ailem Nasıl Yararlanabilir?

Bireysel emeklilik sözleşmesinin aileniz üyesi veya başka bir kişiye devredilmesi mümkün değildir. Sözleşmeden doğan haklardan yalnızca katılımcı yararlanabilir. Katılımcının vefatı halinde ise birikimler varsa sözleşmede belirtilen lehdara, katılımcı tarafından lehdar tayin edilmemişse kanuni mirasçılarına ödenecektir. Lehdar olarak ailenizden bir veya daha fazla kişi bildirmişseniz lehdar olarak hakları bulunacaktır.


F. Aracılar

62. Bireysel Emeklilik Aracısı Kimdir?

Bireysel emeklilik sisteminde, katılımcılara sunulan emeklilik planlarının tanıtımını, pazarlanmasını, satışını ve konu ile ilgili diğer hizmetleri sunmak üzere, bir sözleşmeye dayanarak daimi bir surette şirketlerin emeklilik sözleşmelerine aracılık eden veya bunları şirket adına yapan kişidir. Bireysel emeklilik aracılarının bütün iş ve işlemleri, Hazine Müsteşarlığı'nın denetimine tabidir.

63. Aracılarda Hangi Nitelikler Aranmaktadır?

Bireysel emeklilik aracılığı faaliyetinde bulunacak kişilerde aşağıdaki nitelikler aranır:
Meslek şeref ve haysiyetine uymak,
En az dört yıllık yükseköğretim kurumlarından mezun olmak; en az iki yıllık bankacılık, borsa ve finans, finans, işletme, maliye, menkul kıymetler ve sermaye piyasası, muhasebe, para ve sermaye yönetimi, pazarlama ve sigortacılık meslek yüksek okullarından mezun olmak veya ikinci fıkrada belirtilen nitelikleri haiz, en az lise veya dengi okul mezunu olmak,
Hazine Müsteşarlığı'nın yaptırdığı sınava girmiş, bu sınavda başarı göstermiş olmak,
Taksirli suçlar hariç olmak üzere affa uğramış olsalar dahi ağır hapis veya beş yıldan fazla hapis yahut bireysel emeklilik mevzuatına aykırı hareketlerinden dolayı hapis veya birden fazla ağır para cezasına mahkum edilmemiş olmak, cürüm işlemek için teşekkül oluşturmak, basit veya nitelikli zimmet, rüşvet, irtikap, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, devlet sırlarını açığa vurma, kara para aklama, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı kesinleşmiş mahkumiyet kararlarının bulunmaması, müflis ya da konkordato ilan etmemiş olmak, karşılıksız çek keşide etmemiş olmak.

64. Bireysel Emeklilik Aracılarının Seçimi Nasıl Yapılmaktadır?

Bireysel emeklilik aracısında aranan koşulları taşıyanlar, aşağıda belirtilen konuları kapsayan eğitim ve bir yazılı yeterlik sınavına girmektedirl. Sınava giriş için, bir dilekçe, iki adet fotoğraf ve öğrenim belgesi ile birlikte, Hazine Müsteşarlığı'na bağlı Emeklilik Gözetim Merkezi'ne başvurulmaktadır.Sınav 100 soru ve 90 dakika süre içierinde elektronik ortamda uygulanmakta olup, geçer not 65 olarak belirlenmiştir.
Sınavda yer alacak konu başlıkları ;
a) Temel İşletme ve İktisat,
b) Bireysel Emeklilik ve Sosyal Güvenlik Sistemi,
c) İlgili Vergi Mevzuatı,
d) Finans ve Yatırım Araçları,
e) Genel Sigortacılık Bilgisi,
f) Temel İnsan İlişkileri Bilgisi ve Pazarlama, şeklindedir.
Hazine Müsteşarlığı, yapılacak sınava ilişkin esas ve usulleri değiştirmeye yetkili kılınmıştır.

65. Bireysel Emeklilik Aracılarının, Faaliyetleri Sırasında Uymaları Gereken Esaslar Nelerdir?

Bireysel emeklilik aracılarının, katılımcıların hak ve menfaatlerini gözetmek, katılımcının verdiği talimatlara uygun hareket etmek, mesleğin icaplarına uymak, görevlerini iyi niyet ve dürüstlükle yürütmek ve doğru bilgi verme yükümlülükleri bulunmaktadır.

G. Sistemin ve Emeklilik Şirketlerinin Denetlenmesi

66. Emeklilik Fonları Nasıl Denetlenecek? Birikimlerin Güvencesi Var mı?

Fon faaliyetlerinin verimliliği, etkinliği, doğru ve güvenilir kayıtlama yapılması fon iç kontrol sistemi tarafından sağlanacaktır. Ayrıca fonların, portföy yöneticilerinin ve Takasbank'ın faaliyetleri de en az yılda bir kez Sermaye Piyasası Kurulu tarafından denetlenecektir. Fonların hesap ve işlemleri de üçer aylık ve yıllık dönemler itibarıyla bağımsız dış denetime tabidir.
Emeklilik şirketlerinin iflası durumunda, katılımcıların birikimleri ile ilgili tüm hakları korunacaktır. Katılımcıların birikimleri, fon malvarlığı olarak Takasbank'ta saklanır ve iflas masasına dahil edilemez. Bu nedenle, katılımcılara ait birikimler emeklilik şirketlerinden bağımsız olarak güvence altındadır.

67. Emeklilik Şirketlerinin Denetimi Kimler Tarafından, Nasıl Yapılmaktadır?

Emeklilik şirketi olarak faaliyet gösterecek tüm şirketler;
T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı,
Emeklilik Gözetim Merkezi,
Aktüeryal denetim,
Bağımsız dış denetim ve
Şirket iç denetim unsurları tarafından denetim ve gözetim altında olacaklardır.
Bireysel emeklilik şirketlerinin, bu şirketlerin bünyelerinde bulunan fonların ve bu fonların portföylerini yönetenlerin denetimi için, bir taraftan, Hazine Müsteşarlığı ve SPK görevlendirilirken; diğer taraftan, bunların, mali yönden, yılda en az bir kez de, bağımsız denetleme kuruluşları tarafından denetlenmesi hükme bağlanmıştır. Emeklilik şirketleri, ayrıca, emeklilik ve sigortacılık faaliyetleri ile ilgili olarak her yıl sonu itibarıyla, aktüeryal denetime de tabidirler.

68. Emeklilik Şirketlerinin İç Denetimi Hangi Esaslara Göre ve Hangi Alanlarda Yapılmaktadır?

Bireysel emeklilik şirketinin iç denetimi; faaliyetlerde verimliliğin ve etkinliğin, finansal ve idari konulara ait bilgilerde güvenilirliğin, bütünlüğün, zamanında elde edilebilirliğin ve ilgili mevzuata uygunluğun sağlanmasını amaçlamaktadır. Şirket, iç denetim sistemine ilişkin tüm politika ve prosedürleri yazılı hale getirecektir. İç denetim prosedürleri;
şirket faaliyetlerinin yasal düzenlemelere, şirketin genel strateji ve politikalarına, emeklilik sözleşmesine ve ana sözleşmeye uygun olarak yapılmasını,
şirket adına yapılan işlemlerin genel ve özel yetkilere dayalı olarak gerçekleştirilmesini, sözleşmelere uygun olarak yapılmasını, katılımcılar ve diğer işlerle ilgili gerekli belgelerin düzenlenmesini,
şirketin muhasebe, belge ve kayıt düzeninin iyi bir şekilde işlemesini,
usulsüzlüklerden ve hatalardan kaynaklanan risklerin asgariye indirilebilmesi için risklerin tanımlanmasını ve gerekli önlemlerin alınmasını,
kayıtların doğru ve zamanında tutulmasını,
şirket personelinin kendi adına yaptıkları işlemlerin şirketle çıkar çatışmasına yol açacak nitelikte olması halinde bu durumun tespitini,
yapılan harcamaların belgeye dayandırılmasını
içerecek şekilde oluşturulur.

69. Emeklilik Şirketlerinin Bağımsız Denetimi Kimler Tarafından, Nasıl Yapılmaktadır?

Emeklilik şirketinin malî yönden bağımsız dış denetimi, bağımsız denetleme kuruluşları tarafından yılda en az bir kez yapılmaktadır.(Halka arz edilmiş hissesi bulunan şirketlerde 3 ayda bir bağımsız denetim yapılmaktadır.Kanun ve yönetmelik hükümleri uyarınca yapılacak bağımsız dış denetimin yürütülmesinde, bağımsız dış denetim raporlarının düzenlenmesinde ve denetlenmiş malî tabloların kamuya ilânı ile bu yönetmelik ve ilgili mevzuat ile düzenlenmemiş hususlarda 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile düzenlenmiş olan bağımsız denetime ilişkin hükümler uygulanmaktadır..
Bireysel emekliliğin yanı sıra, hayat ve ferdi kaza sigortası branşlarında da faaliyet gösteren emeklilik şirketlerinin bağımsız dış denetimi, bu branşlara ait teknik karşılıkların aktüeryal prensiplere uygunluğunun kontrolü, karşılık olarak gösterilen varlıkların dağılımı ve şirketin uzun vadeli yükümlülüklerini karşılayacak yeterlilikte varlığa sahip olması hususunu kapsayacaktır.
Şirketin yaptıracağı bağımsız denetleme hizmeti yazılı bir denetleme sözleşmesine bağlı olarak ve bu sözleşmenin bir örneği denetlenecek şirket tarafından Hazine Müsteşarlığı'na gönderilmektedir.
Denetleme sonucunda düzenlenen yıllık denetleme raporu ve özeti, denetlenen şirketin yönetim kuruluna teslim edilmektedir. Rapor özetleri, ilgili olduğu yıla ilişkin malî tablo ve raporların görüşüleceği genel kurullarda okunur ve bu raporlar Müsteşarlığın gerek gördüğü hallerde Türkiye'de yayınlanan en yüksek tirajlı beş gazeteden ikisinde yayımlanır.

70. Katılımcıların Emeklilik Şirketleri Hakkındaki Talep ve Şikayetlerinde Nasıl Bir Yol İzlenmektedir?

Katılımcılar, emeklilik sözleşmesinin uygulanması hakkında her türlü talep ve şikayetlerini elektronik posta, mektup, faks ya da telefon gibi yöntemlerle öncelikle emeklilik şirketlerine iletebilirler. Şikayetlerin emeklilik şirketince zamanında ve tatmin edici biçimde sonuçlandırılmamış olması durumunda katılımcılar şikayetlerini yazılı veya şifahi olarak Emeklilik Gözetim Merkezi'ne iletebileceklerdir. Emeklilik Gözetim Merkezi, katılımcı şikayetlerinin tarafsız ve objektif şekilde incelenmesi, taraflar için zorlayıcı nitelik taşımayan tavsiyelerde bulunulması; uzlaşamama halinde şikayet doğrultusunda ilgili kamu birimlerinin bilgilendirilmesi görevlerini yerine getirmektedir.

H. Vergi Uygulamaları

71. Ödenen Katkı Payları Vergi Matrahından İndirilebilir miyim?

Bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı paylarının belli limitler dahilinde vergi matrahından indirilmesi esası benimsenmiştir.
* Ücretli çalışanlar; ödedikleri katkı paylarını, ödendiği ayda elde edilen ücretin %10'unu ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak kaydıyla gelir vergisi matrahından indirebilirler.
* Yıllık beyanname verenler; gelirlerinin %10'unu ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla, bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları toplamını, katkı tutarlarının gelirin elde edildiği yılda ödenmiş olması şartıyla vergi matrahından indirebilirler.

Örnek1: Ücretli Engin Bey'in vergi matrahının tespitinde indirim konusu yapabileceği katkı payı ödemelerine ilişkin bilgiler:

Aylık Brüt Ücret
1.500 YTL

Katkı Payı Ödemesi
100 YTL

Asgari Ücretin aylık Tutarı
585 YTL

Brüt Ücretin %10'u
150 YTL

İndirim Konusu Yapılabilecek Katkı Payı Tutarı
100 YTL

Bu bilgilere göre, brüt ücreti 1.500 YTL olan ücretli, bireysel emeklilik sistemi için ödediği 100 YTL'lik katkı payının tamamını gelir vergisi matrahının hesaplanmasında indirim konusu yapabilecektir. Çünkü; ödenen katkı payı tutarı (100 YTL) aylık brüt ücretin %10'unu (150 YTL) aşmamaktadır,

Örnek 2: Yıllık beyanname verecek olan mükellef Ahmet Bey'in vergi matrahı tespitinde indirim konusu yapabileceği katkı payı tutarlarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:

Yıllık Beyan Edilen Gelir  40.000 YTL

Katkı Payı Ödemesi
3.600 YTL

Asgari Ücretin Yıllık Tutarı
7.020 YTL

Beyan Edilen Gelirin %10'u
4.000 YTL

İndirim Konusu Yapılabilecek Katkı Payı Tutarı
3.600 YTL

Bu örnekte, mükellef tarafından ödenen 3.600 YTL'lik katkı payının tamamı gelir vergisi matrahının hesaplanmasında indirim konusu yapılabilecektir. Çünkü;
a. Ödenen katkı payı tutarı (3.600 YTL) beyan edilen gelirin %10'unu (4000 YTL) aşmamaktadır,
b. Ödenen katkı payı tutarı asgari ücretin yıllık tutarından düşüktür.(2007 için 7.020 YTL )

72. Aynı Dönemde Hem Bireysel Emeklilik Katkı Payı Hem de Şahıs Sigorta Primi Ödenmesi Durumunda, Gelir Vergisi Matrahından Nasıl indirim yapılacaktır?

Bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları ile şahıs sigortaları için ödenen primlerin birlikte olması halinde matrahtan indirim konusu yapılabilecek tutar ücretin ya da beyan edilen gelirin %10'u ile sınırlı olacaktır. Ancak bu durumda şahıs sigorta primleri için %5'lik sınır ayrıca aranacaktır.
Örnek3: Ücretli Ayşe Hanım'ın vergi matrahının tespitinde indirim konusu yapabileceği katkı payı ve prim ödemelerine ilişkin bilgiler:

Aylık Brüt Ücret
2.000 YTL

Katkı Payı Ödemesi
150 YTL

Şahıs Sigorta Primleri Ödemesi
100 YTL

Asgari Ücretin aylık Tutarı
585 YTL

Brüt Ücretin %10'u
200 YTL

Brüt Ücretin %5'i
100 YTL

İndirim Konusu Yapılabilecek Tutar
200 YTL

 Bu bilgilere göre, bireysel emeklilik sistemine ödenen 150 YTL'lik katkı payının da 150 YTL'lik kısmı indirim konusu yapılabilecektir. Çünkü ilk %10'lik kısım 200 YTL ‘dir ve 150 YTl'lik katkı payı tam olarak indirilecektir.Ücretlinin, şahıs sigorta primi ile ilgili olarak matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilecek tutar ücretinin %5'i olan 100 YTL ile sınırlıdır. Dolayısıyla 100 YTL'lik prim ödemesinin 50 YTL'lik kısmı  indirim konusu yapılabilecektir. Böylece toplam indirim konusu yapılabilecek tutar 200 YTL olmaktadır. (200 YTl = 150 YTL bes + 50 YTL hayat )

Örnek4: Yıllık beyanname verecek olan mükellef Cemil Bey'in matrah tespitinde indirim konusu yapabileceği katkı payı tutarlarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:

Beyan Edilen Gelir  40.000 YTL

Katkı Payı Ödemesi
2.500 YTL

Şahıs Sigorta Primleri Ödemesi
1000 YTL

Asgari Ücretin Yıllık Tutarı
7.020 YTL

Beyan Edilen Gelirin %10'u
4.000 YTL

Beyan Edilen Gelirin %5'i
2.000 YTL

İndirim Konusu Yapılabilecek Tutar
3500 YTL

Bu örnekte, mükellef tarafından ödenen 2.500 YTL'lik katkı payının ve 1000 YTL'lik şahıs sigorta priminin tamamı gelir vergisi matrahının hesaplanmasında indirim konusu yapılabilecektir. Çünkü;

a. Ödenen katkı payı tutarı (2.500 YTL) beyan edilen gelirin %10'unu (4.000 YTL) aşmamaktadır,

b. Ödenen şahıs sigorta primi beyan edilen gelirin %5'ini (2.000 YTL) aşmamaktadır,

c. Ödenen katkı payı ve şahıs sigorta primi toplamı beyan edilen gelirin %10'unu aşmamaktadır,

d. Ödenen katkı payı tutarı ve şahıs sigorta primi toplamı asgari ücretin yıllık tutarından düşüktür.

73. İşverenlerce Çalışanları Adına Bireysel Emeklilik Şirketlerine Ödenecek Katkı Payları Gider Olarak Gösterilebilir mi?

Çalışanlar adına işverenlerce bireysel emeklilik şirketlerine ödenen katkı payları, bordroyla ilişkilendirilmeksizin, vergi matrahının tespitinde gider olarak indirilebilir. Ancak, 4697 sayılı Kanun'la, işverenlerce gider olarak dikkate alınacak tutar ile çalışan tarafından indirim konusu yapılan katkı payı tutarı toplamının, çalışanın, katkı paylarının ödendiği aydaki ücretinin % 10'unu ve yıllık tutarının asgari ücretin yıllık tutarını geçemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Hem işveren hem de ücretli tarafından katkı payı ödenmesi ve toplam tutarın yukarıda belirtilen sınırı aşması halinde, indirimin öncelikli olarak ücret matrahının tespitinde mi yoksa ticari kazancın tespitinde mi yapılacağı konusu taraflarca serbestçe belirlenebilecektir.

Örnek5: Ücretli Gülten Hanım'ın adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payı tutarı 300 YTL'dir. Bu tutarın yarısı işveren tarafından emeklilik şirketine ödenmektedir.

Aylık Brüt Ücret  2.000 YTL

Katkı Payı Ödemesi (Ücretli)
150 YTL

Katkı Payı Ödemesi (İşveren)
150 YTL

Asgari Ücretin Aylık Tutarı
585 YTL

Brüt Ücretin %10'u
200 YTL

İndirim Konusu Yapılabilecek Tutar
200 YTL

Ödenen katkı payı toplam tutarı 300 YTL olmasına rağmen brüt ücretin %10'unun 200 YTL olması nedeniyle, hem işçi hem de işveren tarafından toplam indirilebilecek katkı payı tutarı 200 YTL olacaktır.

İndirimde ücret matrahının tespitine öncelik verilmesi durumunda, ücretli tarafından ödenen katkı payı tutarı olan 150 YTL ücretin safi tutarının tespitinde indirim konusu yapılacaktır. Aynı dönemde işveren tarafından ödenen tutarın sadece 50 YTL'lik kısmı ücretle ilişkilendirilmeksizin ticari kazancın tespitinde gider olarak indirilecektir. İşveren tarafından ödenen, ancak indirilemeyen 100 YTL ise ücret olarak vergilendirilmek suretiyle ticari kazancın tespitinde dikkate alınacaktır.

74. Aynı Dönemde, İşverenin Çalışanı Adına Katkı Payı ve Şahıs Sigortası Primi Ödemesi Halinde, Bunların İşverenin ve Çalışanın Vergi Matrahlarının Hesabında Gider ve İndirim Olarak Dikkate Alınması Mümkün mü?

İşverenin, aynı dönemde çalışanı adına, hem bireysel emeklilik katkı payı ve hem de şahıs sigortası primi ödemesi halinde, bunların, işverenin ve çalışanın vergi matrahlarının hesaplanması sırasında gider ve indirim olarak dikkate alınması, belli şartlarla mümkün olabilecektir.
Örneğin; bir işverenin brüt aylığı 3600 YTL olan çalışanı adına, 240 YTL bireysel emeklilik katkı payı ve 160 YTL da şahıs sigortası primi ödediğini varsayalım.
Böyle bir durumda, işveren, çalışanı adına ödediği 240 YTL katkı payının tamamını (çalışanın brüt ücretinin % 10'unu aşmıyor olması sebebiyle), çalışanın bordrosu ile ilişkilendirmeksizin, doğrudan gider olarak kaydedebilecektir. Ödenen 160 YTL'lik şahıs sigortası primini çalışanın bordrosunda gösterecek, ancak bu tutarın 120 YTL'lik kısmı ücretin vergi matrahının hesabında indirim olarak dikkate alınacaktır (brüt ücret tutarının 240 YTL'lik kısmının katkı payı ile kullanılmış olması sebebiyle). Geri kalan 40 YTL tutarındaki şahıs sigortası primi ise net ücret ödemesi kabul edilerek ve çalışanın vergi dilimi dikkate alınarak brütleştirilecek ve işverence ücret ödemesi olarak gider yazılabilecektir.

75. Aynı Yıl İçinde Hem Bireysel Emeklilik Sistemine Katkı Payı ve Hem de Şahıs Sigortası Primi Ödeyen Bir Mükellefin, Ödediği Katkı Payı ve Primlerin Vergi Matrahından İndirimi Nasıl Yapılmaktadır?

Aynı yıl içinde hem katkı payı, hem de şahıs sigortası primi ödeyen bir beyannameli mükellefin ödediği prim ve katkı payları, belirli koşullarla, beyan ettiği gelirden indirilebilecektir. Daha açık bir ifade ile, bu mükellefin ödediği katkı payları, beyan ettiği gelirin % 10'unu ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak kaydıyla; şahıs sigortası primleri ise, beyan ettiği gelirin % 5'ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak kaydıyla, beyan ettikleri gelirden indirilebilecektir.
Örneğin, 3.200 YTL katkı payı ve 2.400 YTL şahıs sigortası primi ödeyen bir beyannameli gelir vergisi mükellefinin anılan yıla ilişkin beyannamesinde gösterilen gelir tutarının 40.000 YTL olduğunu varsayalım.
Mükellefin, beyan ettiği gelirden indirebileceği prim ve katkı payı toplamı 4.000 YTL'yi geçemeyecektir. Bu sınırlar, ayrı ayrı, katkı payı için 4.000 YTL ve şahıs sigortası primi için 2.000 YTL olarak dikkate alınacaktır. Örneğimizdeki mükellefin, ödediği 3.200 YTL katkı payının tamamı ile 2.400 YTL şahıs sigortası priminin 800 YTL'lik kısmını, beyan ettiği gelirden indirmesi mümkün olabilecektir.

76. Bireysel Emeklilik Şirketi Tarafından, Emeklilik Süresi Sonunda, Katılımcıya Yapılan Toplu Ödeme Üzerindeki Vergi Yükü Nedir?

Bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkı kazananlar ve sistemden zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelerin %25'i gelir vergisinden istisna edilmiştir. %25'lik kısmı aşan tutar üzerinden %5 oranında vergi kesintisi (stopaj) yapılacaktır.

ÖRNEK  Bireysel Emeklilik Sistemi

Birikim
80.000

Gelir vergisinden istisna edilen tutar
20.000

Vergilendirilen tutar
60.000

Kesilecek vergi
-3.000

Ödenecek net tutar
77.000

77. Bireysel Emeklilik Şirketleri Tarafından Ödenecek Emekli Aylıkları Üzerinden Vergi Kesintisi Yapılacak mı?

Emeklilik birikimleri ile (yapılan vergi kesintilerinden sonra) aylık, 3 aylık, 6 aylık ya da yıllık dönemler halinde emeklilik aylığı bağlanmak üzere gelir sigortası yaptırılabilir.
Tek primli yıllık gelir sigortası kapsamında yapılan ödemelerin tamamı gelir vergisinden istisnadır.

78. Emeklilik Hakkı Kazanmadan Ayrılma Halinde Birikimlerin Vergilendirilmesi Nasıl yapılmaktadır?

Zorunlu haller (ölüm, iş göremezlik) dışında emeklilik hakkı kazanmadan sistemden ayrılma halinde katkı payı ödeme süresine bakılarak birikimler vergilendirilecektir:

* 10 yıl ve daha fazla süreyle katkı payı ödeyen ancak sistemden 56 yaşını doldurmadan ayrılan katılımcıların birikimleri üzerinden %10 tutarında gelir vergisi stopajı yapılacaktır,

* 10 yıldan az süreyle katkı payı ödeyen katılımcıların birikimleri üzerinden %15 oranında gelir vergisi stopajı yapılacaktır.

ÖRNEK  10 yıl katkı payı ödedikten sonra emeklilik hakkı kazanmadan ayrılanlar
10 yıl katkı payı  ödemeden ayrılanlar

Birikim
80.000
80.000

Gelir vergisinden istisna edilen tutar
-
-

Vergilendirilen tutar
80.000
80.000

Kesilecek vergi
8.000
12.000

Ödenecek net tutar
72.000
68.000

79. Katılımcının Zorunlu Nedenlerle Sistemden Ayrılması Halinde Birikimler Nasıl Vergilendirilecek?

Katılımcı ölüm ya da iş göremezlik gibi nedenlerle sistemden zorunlu olarak ayrılırsa, kendisine ya da hak sahiplerine ödenecek birikimlerde aynen emekliliğe hak kazanma halinde olduğu gibi vergilendirme yapılır. Birikimlerin %25'lik kısmı istisna tutulur, kalan %75'lik kısma %5 oranında gelir vergisi stopajı uygulanır.

80. Emekli olduktan sonra, toplu para almak yerine emekli aylığı almak tercih edilirse net birikimden yine stopaj kesintisi yapılıyor mu?

Bireysel Emeklilik Sisteminden emeklilik hakkı kazananlara yapılan ödemelerin %25'i gelir vergisinden istisna edilmiştir. %25'lik kısmı aşan tutar üzerinden %5 oranında vergi kesintisi (stopaj) yapılacaktır.
Vergi kesintisinden sonra emeklilik birikimleriyle, emekli maaşı bağlanmak üzere gelir sigortası yaptırılabilir. Yıllık gelir sigortası kapsamında yapılan ödemelerin tamamı gelir vergisinden istisnadır.

Katılımcının ödemelerini programlı ödeme tercihine bağlı olarak almaları halinde yapılan her ödeme öncesi 3,75 oranında stopaj uygulanır.

81. Bireysel Emeklilik Ürünlerinin Birikimli Hayat Sigortalarından önemli farkları Nelerdir?

Özellikler
Bireysel Emeklilik Ürünleri (BE)
Birikimli Hayat Sigortaları (HY)

Teminat

(BE) Ölüm ya da sakatlık teminatıiçermez. Bu teminatlara sahip olmak için ayrıca hayat sigortası yaptırmak gerekir.
(HY) Büyük bir kısmı sadece ölüm ya da ölüm ve kalıcı sakatlık teminatları sağlar.

Süre
(BE) Emeklilik için en az 10 yıllık süre boyunca katkı ödenmesi ve 56 yaşın tamamlanması zorunludur.
(HY) Yaşa bakılmaksızın, sigorta süresi en az 10 yıl olmalıdır.

Katkı payı ve prim ödemelerinde vergi avantajı
(BE) Ödeme yapılan dönemde elde edilen gelirin %10'unu ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak kaydıyla vergi matrahından indirilebilir.
(HY) Ödeme yapılan dönemde elde edilen gelirin %5'ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak kaydıyla vergi matrahından indirilebilir.

Süre sonu ödemelerinde vergi avantajı
(BE) Birikimlerin %25'lik bölümü vergiden istisna edilmiştir. Kalan %75'lik kısma %5 oranında stopaj uygulanır.(Toplam fon üzerinden %3.75 Olarak stopaj uygulanmaktadır.)
(HY) Birikimlerin %10'luk bölümü vergiden istisna edilmiştir. Kalan %90'lık kısma %10 oranında stopaj uygulanır.(Toplam %9)

Yatırıma Yönlendirme
(BE) Katılımcı yatırım yapacağı fonları kendisi belirler.
(HY) Sigortalı fonları sigorta şirketi tarafından yönetilir.

Başka şirkete aktarım
(BE) Şirketler arası aktarım yapılabilir.
(HY) Şirketler arası aktarım yapılamaz.

Giriş aidatı
(BE) Sisteme ilk girişte ya da ertelenmiş olarak katılımcıdan alınabilir.
(HY) Giriş aidatı yoktur.

Borçlanma
(BE) Birikimlerden borç alınamaz, sadece birikimler alınarak sistemden çıkılabilir.
(HY) Birikimlerden borç alınabilir.